CONTOS, LEENDAS E HISTORIAS DA COMARCA DE ANCARES
Éste
é un relato real da vida dun home común, nada diferente da dos
seus
congéneres, quizais por iso, merece ser contada. Todo parecido con
nomes de persoas e lugares son froito da imaxinación do autor.
XARDONMANROFER
SEGUNDA
PARTE
Entre
batalla e batalla, recalando aquí e alá, sen descanso e sen
permisos de longa duración Veiga únicamente gozó dun pequeno
respiro antes de acometer o asalto a Teruel. Case dúas semanas
acuartelados en Ademuz deixáronlle un imborrable recordo.
A tropa
libre de servizos pasea pola cidade entre veciños moi amigables e
algúns que non lles mostraban aprecio aínda que non fóra de forma
visible pero non houbo obstáculos para relacionarse coa veciñanza
na que apenas había homes novos e sen saber moi ben como se atopouse
con Carmen; unha beleza de verdes ollos e escultural figura. Carmen e
Veiga sentíronse atraídos desde o primeiro día e encontrarón o
modo de verse a “escondidas” afastados das miradas indiscretas e
da férrea vixilancia á que tiñan sometida dous irmáns falangistas
que nunca á fronte foron.
Os encontros de Veiga e Carmen non
pasaron desapercibidos ao sarxento Marcelo, ao que a curiosidade
perdíalle; quixo decatarse ben dos amoríos de Veiga e decidiu
privarlle dos pases de saída. Veiga, decatouse da “curiosidade”
do sarxento e resolveu a situación invitando ao sarxento a ir
coñecer a Carmen; e a curiosidade levouno ao pobo acompañando a
Veiga que lle deu esquinazo na taberna en compañía dos falangistas
irmáns de Carmen. O sarxento Marcelo ten moitas “batallas” que
contar e algunhas das que nin mentar quere como a noite no fronte de
Murcia creu estar “vendo” pasar ovellas escoitando esquilas que
portaban as tropas republicanas.
De
improviso tiveron que levantar o campamento, tan precipitadamente que
Marcelo quedase sen coñecer a Carmen e Veiga non puido despedirse
dela. Nunca máis volveron saber o un do outro.
O
regimiento percorreu a fronte de Valencia, Alacante e Castellón
entre acampadas pra recalar en Monforte do Cid antes de atacar Elche
e alí, coas lineas de artillería funcionando incesantemente a
tropa, mentres espera o asalto xoga ás cartas, e a Veiga pérdenlle
as cartas, sobre todo, a brisca e o tute; perder tomáballo moi a
peito, parecía que lle fose a vida niso e ese día perder partida
tras partida, a vida lle fué niso. Ocorreu que abandonou o buraco do
obús onde estaban xogando ao quedarse sen tabaco, que era o que se
xogaban, e aínda antes de chegar á tenda de campaña, un certeiro
obús segó a vida dos seus cinco compañeiros; Veiga descubriu que
non era certo que nos buracos dos obuses non volven caer máis obuses
e tamén canto doe a perdida dos bos amigos. Tanto lle afectou que
pasou dúas semanas na enfermería sen ser ferido.
Incorporar á
unidade, co alta médica, para entrar desfilando xunto aos seus
compañeiros en Orihuela. Recibíronlles con bandeiras brancas. Aos
nenos notábaselles que foran preparados para acollerlles, mentres
que as mulleres e uns poucos homes maiores, simulaban alegría, senón
todos, case todos. En primeiro lugar, abrindo o desfile, marchaba
unha centuria de falangistas, estes pregoaban na retaguardia que
viñan da fronte, aínda que Veiga non vira a ningún por alí,
realmente só viunos no desfile.
Veiga coñecía, de oídas, as
tarefas dos falangistas, sabía que o seu labor desenvolvíana nas
cidades e pobos, fundamentalmente como “quintacolumnistas” que
ensinaban aos vermellos e republicanos, “a pasear”, ¡Vamos! Que
os levaban de paseo, e non o debían facelo nada mal, non tiveron
reclamaciones dos paseantes.
Veiga marchaba nos últimos lugares
da formación, e miraba á súa ao redor con detenimiento; non vira
nunca unha cidade como Orihuela. Notábanse os bombardeos dos regios
edificios e dos palacios da nobreza, ás portas dos cales saudaban
brazo no alto e moi enfervorizados aos libertadores. Nunha das moitas
igrexas, se encaramou un raparigo cunha bandeira inimiga dando vivas
á república. Non tivo tempo pra máis, foi abatido e rematado polo
Xefe da Centuria dos falangistas. Baleirou o cargador da súa pistola
no seu corpo inerte, cando xacía, agonizante, no chan. Armouse un
gran revuelo, algúns non sabían onde esconderse, outros se tombaron
tapándose a cabeza con ambas mans. Ao seu lado Germán caeu
desmayado, e tivo que trasladalo con axuda doutro compañeiro á casa
máis próxima. Veiga nunca soubo que naquela casa, había nado
Miguel Hernández.
Desde Orihuela partiron rumbo a Teruel.
Catro
días escondidos, camiñando pola noite a paso forzado, sen poder
facer lume, comendo en frío, percorrendo canles de arroios e
torrenteras, vadeando montes con lentitud. As penosas marchas,
achegaron a compañía ao obxectivo; Un outeiro próximo a Albarracín
que impedía o paso pra tóma de Teruel polos nacionales.
Pasaron
dúas noites consecutivas, prácticamente enterrados, nas beiras do
riu Ebrón, camiñaron deixando sempre á súa esquerda a sierra de
Javalón, avistaron Jabaloyas, unha aldea pequena, non puideron
achegarse para non ser descubertos. A posición divisarona de
madrugada, había que subir os mil catrocentos metros. Ata
Valdecuenca; a cota alcanzouse e alí esperaron a noite para
asaltala. Recibiron ordenes tallantes, silencio absoluto, nada de
ruído e pasar a coitelo aos defensores, sen reparar en nada, canto
antes mellor.
Á noitiña desprazáronse sigilosamente, ladera
arriba, coas bayonetas caladas. Veiga ía desnucado, unha cousa é
disparar contra o inimigo desde a distancia, e outra ben distinta, é
matalo tan próximo. Na proximidade, non se deixa de pensar que estas
matando a un semellante, a un ser humano, talvez a un irmán. Na
distancia cando Veiga disparaba o máuser, pechaba os ollos e abríaos
para mirar a dereita é esquerda, co fin de pescudar quen podería
acertar ao inimigo. Nunca pensaba que él acertase.
A bandeira
moura da súa compañía precedeunos no asalto, cando o primeiro
aceiro penetro nun defensor, montaron tal griterío que nin o
mortalmente ferido foi capaz de escoitar o seu grito de agonía. O
resultado foi catastrófico. A resposta dos defensores, tan
inesperada como violenta. Tiveron que baixar u outeiro con
precipitación, con tanta présa que moitos perderon as súas armas e
macutos.
Todo o mundo atribúo o fracaso aos mouros, -isto tamén
se fai agora- uns dicían que non eran capaces de matar en silencio,
outros, que tiñan que berrar para quitarse o medo ou para
infundirlo; o certo é que Veiga nin berrou nin acoitelou. Hoxe segue
sen saber si fose capaz de facelo. Ao recordalo aínda ten
medo.
Veiga miraba mal aos mouros, desde aquel día aínda peor.
Non entendía a súa cultura e menos concibía porque estaban
pelexando con Franco, nunha terra que non era a súa. El afín de
contas foi á fronte porque o mobilizaron os nacionais, como o podían
levar os republicanos. Aínda que non é menos certo que lle podía a
razón de paisanaje do Xeneral, -actualmente conserva unha foto do
caudillo en uniforme de gala coas condecoraciones de Capitán Xeral,
das que había nos centros oficiais- Pero non hai que deixarse
enganar, Veiga séntese socialista.
Acamparan
nos arredores de Segorbe e establecieron o campamento de tal xeito
que todos sabían que a cousa ía para longo; gozaban ata de permisos
para ir ao pobo, e podíase ir con seguridade. Estaba controlado pola
Falange.
No pobo habían habilitado un prostíbulo, na casa do
Alcalde republicano ao que previamente levaron de “paseo”. A casa
contaba na entrada cunha cantina, onde se pechaban os tratos
carnales. As restantes dependencias destinábanse aos
revolcones.
Cando Veiga entrou na cantina, atopouse no medio dunha
discusión entre un mouro cunha furcia que se negaba a aceptar o
diñeiro e o trato. As razóns non eran outras que as do descomunal
membro sexual do beréber, ela espetáballes sen máis:
¡Iso,
métesllo a ti nai!
Veiga aconsellou ao mouro que se enrollara o
aparello no turbante e ao parecer o consello funciono. O mouro de
nome Munir, confraternizó con Veiga, invitoulle ata ás bebidas,
aínda que o non probaba o alcohol. Saíron moitas veces xuntos e
mantiveron longas charlas, falando cada un da súa terra e dos seus
costumes. Veiga reprocháballe a Munir moitas cousas, sobre todo co
auga.
¡A auga sérvenos para purificarnos!
-Pero utilizas o
prato no que comes para lavarche o cu-
¡Crees seica que non
lavamos o prato, o voso é peor non lavades o cu logo de cagar!
Veiga
quedo bastante desconcertado e decidiu contraatacar. Nada mellor que
amentarlle a fuxida de Valdecuenca.
-Si aquela noite non
gritásedes, tomásemos a posición- ¡Pero, Foder como
gritabades!
¡Non che enfades, Paissa!
¡subimos os primeiros
porque non confiaban en vós!
-Executamos as ordénes dos xefes e
oficiais, e eles foron os primeiros en retroceder; como saíu mal,
bastante mal, ¡Somos os culpables!
-Agradece a Ála, salvar a
honra... nós cargaremos coa deshonra-
Pasaron moitos anos ata
que Veiga reencontrouse con Munir; foi en Madrid ao dobrar na rúa de
Carretas. Eran tempos de Paz; Vinte e cinco anos de Paz, de silencio
nas urnas, de ideas caladas, que non sometidas e de cobrarse os
servizos prestados.
Munir contoulle que traballaba cun familiar
seu, un tal Bussiam que ao parecer estaba protexido polo Xeneral,
parece que foi cabo do seu escolta. Íalle moi ben, polo menos, así
lle pareceu a Veiga. Intercambiaron os suas vivencias, contáronse a
súa vida e despedíronse para nunca volver verse. A Veiga seguían
sen gustarlle os mouros.
